به گزارش خانه نیوز، زلزله یکی از بلایای طبیعی است که نه میتوانیم آن را پیشبینی کنیم و نه میتوانیم جلوی آن را بگیریم. بدینمنظور، در علم مهندسی مقاومسازی ساختمان از اهمیت ویژهای برخوردار است. مقاومسازی ساختمانها در برابر زلزله چه ساختمانهای قدیمی و چه ساختمانها جدید بسیار پراهمیت است و استانداردهای خاصی برای طراحی یک ساختمان مناسب در آییننامههای ساختمانی هر کشور آمده که باعث نظارت بیشتر روی ساختمانها شده است.
اگرچه تقسیمبندی کیفیت ساختمانها و در نظر گرفتن مسکن و مسائل مرتبط با آن از نظر کارشناسان و صاحبنظران مختلف، متفاوت است، اما این موضوع انکارناپذیر است که یکی از عناصر کلیدی کیفیت زندگی افراد در محیط شهری همان کیفیت و ایمنی ساختمانها است.
سرپناه مناسب تنها بهمعنای وجود یک سقف بالای سر هر شخص نیست، بلکه آسایش مناسب، فضای مناسب، دسترسی فیزیکی و امنیت مالکیت، امنیت و دوام سازهای، بهداشت و آموزش و مکان مناسب است که باید موردتوجه قرار بگیرد. در ساختمانسازی باید اطمینان داشته باشیم ساختوساز به عموم مردم در اطراف ساختمان و کارگرانی که در آن مشغول به کار هستند، خطری نمیرساند. برای این منظور، باید تسهیلات و امکاناتی مهیا شود تا ضمن استفاده از آنها عوارض خطرات و تهدیدات را بهحداقل رساند.
خطر در کمین ساختوساز
چندینبار، شاهد آن بودیم که وقوع زلزلههای کوچک، ساختمانهای زیادی را در شهرهای مختلف کشور ویران کرده است. رعایت نکردن نکات ایمنی در زمان ساخت، یکی از علتهایی است که باعث میشود بسیاری از ساختمانها در اثر زلزلههای کوچک تخریب شوند. از سوی سازمان آتشنشانی به ساختمانهای در حال ساخت بارها هشدار رعایت نکات ایمنی صادر شده است. سازندگان ساختمانها، کمتر به نکات ایمنی توجه کردهاند و ساختوساز اصولی را در نظر نمیگیرند. باتوجه به هشدارهای سازمان آتشنشانی و نظارتشان بر ساختوسازهای اصولی، همچنان شاهد آن هستیم که تعداد ساختمانهای پرخطر و در معرض ریزش بسیار هستند.
ایمنسازی ساختمانها هزینهبر است
تعدادی از سازندگان، بهدلیل هزینهبر بودن ایمنسازی ساختمانها، توجهی به هشدارهای سازمان آتشنشانی نکرده و قوانین ساخت را نادیده میگیرند. همین امر سبب میشود تا با کوچکترین زلزله، شاهد تخریب ساختمانهای ناایمن باشیم.
در کنار ابعاد مختلف کیفیت زندگی، مسکن یکی از مهمترین این ابعاد تلقی میشود، زیرا دارای یک نقش اساسی در بهبود وضعیت ساکنان شهرها و تامینکننده حس رضایتمندی برای افراد است. همچنین، تاثیر عمیقی بر سلامت، کارآیی، رفتار اجتماعی، رضایتمندی و رفاه عمومی جامعه ایفا میکند. موضوع ساختوساز باکیفیت و ایمن یکی از مهمترین مسائل کشورهای در حال توسعه از جمله ایران است، زیرا اگرچه افزایش سرعت ساختوسازها تاحدودی جوابگوی نیازهای کمی و مادی شهروندان است، اما بیتوجهی به جنبههای کیفی، چالشهای فرهنگی و روانی را در پی خواهد داشت.
ضرورت ارتقای تابآوری شهری
در همین رابطه اکبر رحمتی، کارشناس شهرسازی به صمت گفت: جلوگیری از وقوع حوادث طبیعی مانند زلزله، کاری بسیار دشوار است و هرساله وقوع چنین حوادثی در سراسر جهان، خسارتهایی جدی را به همراه دارد، اما نباید از این حقیقت غافل شد که با استفاده از دانش، تخصص و تجربه قادر هستیم تا خسارتهای جانی و مالی در ساختوساز را به طور قابلتوجهی کاهش دهیم. بدیهی است که ساختمانها از مهمترین و اساسیترین عواملی هستند که در هنگام وقوع بلایای طبیعی آسیب میبینند و بیشترین خسارتها را به شهر و شهروندان وارد میکنند. به همین دلیل، در دهههای گذشته، استانداردها و مقرراتی برای ساخت ساختمانها تدوین شده است.
رحمتی بیان کرد: تدوین دستورالعملها، قوانین و مقررات ساخت، بهبود کیفیت مصالح ساختمانی، تغییر تکنولوژی ساخت، استفاده از روشهایی برای افزایش ایمنی ساختمان و طراحی ساختمانها بهنحویکه از انعطافپذیری لازم برای جذب ارتعاشات برخوردار باشند، از این روشها هستند.
وی در ادامه بیان کرد: درباره شهر تهران، وجود گسلهای فعال و خطرناک در پایتخت نشان میدهد که لازم است به مسئله ایمنی در این شهر بیشتر توجه شود. افزایش کیفیت ساختوسازهای شهری، عامل اصلی و حیاتی برای کاهش خطرات ناشی از زلزله و ارتقای تابآوری شهری است. بههمینعلت، این موضوع باید در اولویت کاری مسئولان قرار گیرد و با استفاده از توانایی کارکنان متخصص، خدمات مشاوره شرکتهای تخصصی و دانشگاهها و انجام بازدیدهای مکرر، تدوین دستورالعملها و اصلاح بخشنامههای گذشته، ایمنی ساختمانها افزایش یابد.
خطرات زلزله جدی گرفته شود
رحمتی بیان کرد: به منظور کاهش خطرات ناشی از زلزله و بهبود کیفیت ساختمانهای قدیمی که براساس آخرین ضوابط و آییننامههای لرزهای طراحی و ساخته شدهاند و بخش عمدهای از ساختمانهای آسیبپذیر شهر تهران را تشکیل میدهند، برنامههای تقویت و بازسازی ساختمانهای قدیمی باید جدیتر پیگیری شوند. در ضمن، افزایش آگاهی عمومی درباره ایمنی ساختمانها و رفتار صحیح در مواقع بحران نیز از اهمیت بالایی برخوردار است.
به گفته این کارشناس شهرسازی، برگزاری دورههای آموزشی و توزیع مطالب آموزشی در مدارس و سایر مراکز عمومی، آموزش مردم درباره رفتار صحیح در زمان خطرات، اقدامات ایمنی و نحوه استفاده از تجهیزات ایمنی از جمله اقداماتی هستند که میتوانند در کاهش خطرات ناشی از ضعف ایمنی سازهها موثر باشند.
این کارشناس شهرسازی در پایان گفت: ایجاد یک سیستم مدیریت بحران موثر و هماهنگ، شامل طرحریزی مقاومت در برابر خطرات، تمرینهای عملی و هماهنگی بین نهادهای مختلف مسئول در زمان بحران، از اهمیت بالایی برخوردار است. درنهایت، همکاری و هماهنگی بین نهادها، سازمانهای مربوطه و جامعه در تمامی مراحل اجرای ایمنسازی ساختمانها حائز اهمیت است. تعامل و همکاری بین دولت و نهادهای مرتبط میتواند به بهبود ساختوساز و افزایش کیفیت خانهها کمک کند.
سخن پایانی
زلزلهها میتوانند خسارتهای جدی از جمله خرابی ساختمانها، فروپاشی پلها، رانش خاک، تولید رگههای ترک در زمین، تغییر آبرسانی، ایجاد رانشهای زمینی، انهدام تاسیسات برق، از دست دادن منابع آبی و بسیاری از آثار دیگر را به زندگی و تمدن بشری برسانند. متاسفانه باوجود الزامات و ضوابط موجود در مقررات ملی ساختمان در زمینه رعایت نکات ایمنی در حوزه ساختمانسازی شاهد آن هستیم که همچنان مشکلاتی در این بخش وجود داشته است و خسارتهای ناشی از بیتوجهی به این امر بر این حوزه وارد میشود. بدون شک مسئله ایمنی باید بهصورت خاص نیز در تمامی بخشها مانند کارگاههای ساختمانی، صلاحیت پرسنل و… مدنظر قرار بگیرد که متاسفانه ما در این حوزه دچار مشکل هستیم.
تاکنون صنعت ساختمانسازی با تعداد زیادی از نیروهای ماهر و پاسخگو به عملیات ساختمانی مواجه نبوده است و هرکسی که قادر به جمعآوری سرمایهای برای خود بوده بهعنوان سازنده وارد عرصه ساختوساز شده و بدون بهرهگیری از پرسنل ماهر به کار خود ادامه داده؛ امری که نتیجهاش، شرایط امروز را بهبار آورده است.
ایمنی در ساخت یکی از مهمترین عوامل در ساختوساز است. با رشد روزافزون جمعیت، تحولات عظیمی در صنعت ساختمانسازی بهوجود آمده است. احتمال وقوع حوادث را بهکلی نمیتوان از بین برد، اما با رعایت بعضی از نکات ایمنی و حفاظتی، میتوان آن را به مقدار قابلتوجهی کاهش داد؛ بدین معنی که به وسیله مدیریت صحیح و طرح نقشه از قبل و کنترل روشهای انجام کار، میتوانیم به هدفهای ایمنی خود در تمام مراحل ساختوساز خود برسیم. مسئله این است که زمان برای پرداختن به ساختمانهای بسیار پرخطر حیاتی است.
باید لیست ناایمنها زودتر بهروزرسانی و روند نظارت تشدید شود. کارشناسان حوزه ساختمان البته معتقدند که از دهه ۹۰ به بعد، وضعیت ساختمانهای پایتخت از نظر کیفی نسبت به گذشته بهتر شده است و نباید نگاه تکبعدی و سیاه به ساختوساز در کلانشهر تهران داشت. با این همه، همچنان کیفیت ساختمانها در تهران یکی از کلیشهایترین دغدغههایی است که ساکنان این ابرشهر را آزار میدهد.
اتهای پیام/
