به گزارش خانه نیوز، ایران کشوری معدنخیز است، اما متاسفانه قوانینی که برای بخش اکتشافات معدنی طراحی شده است؛ کاملا دستوپاگیر و محدودکننده است.
امروزه اکتشافات به حلقه مفقوده بخش معدن کشور تبدیل شده است، این در حالی است که ایران ۷ درصد از ذخایر معدنی جهان را در خود جای داده است. عدم سرمایهگذاری مناسب، ضعف در دانش زمینشناسی و کمبود اطلاعات و عدم بهکارگیری از روشهای نوین از جمله دلایل ضعف اکتشافی کشور محسوب میشود.
یکی از بزرگترین معضلات بخش معدن کشور، عدم توجه و سرمایهگذاری در بخش اکتشاف وحلقههای پسین و پیشین آن است. با وجود پتانسیلهای معدنی در ایران، ذخایر قطعی معدنی ایران پایین است. به همین دلیل، اقتصاد کشور همگام با آنچه از توان بخش معدن مورد انتظار است، رشد نکرده است. این بخش میتواند با تکمیل زنجیره ارزش معدن و صنایع معدنی ضمن اشتغالزایی، محصولات صنایع معدنی با ارزش افزوده بالاتری را نیز تولید کند.
بدین ترتیب، ضمن دستیابی به اهداف اقتصاد مقاومتی، توسعه اقتصادی کشور را نیز به دنبال خواهد داشت. نتایج نشان میدهد به دلیل نامشخص بودن متولی مراحل مختلف اکتشافات معدنی در ایران، این بخش مغفول مانده و پیشنهاد میشود جهت رفع مشکلات این بخش و توسعه آن، همگام با تفکیک شرح وظایف سازمانهای توسعهای، بخش خصوصی و سازمانهای درگیر در اکتشافات، زیربناهای لازم جهت سرمایهگذاری در بخش اکتشاف معادن ایجاد و قوانین مرتبط با سرمایهگذاری تدوین شود.
زیرا با توجه به رشدی که طی سالهای اخیر در بخش اکتشافات معدنی داشتهایم، اما هنوز از کشورهای همسایه هم در مرتبه پایینتری قرار داریم و نتوانستهایم موفقیتهای خوبی را در این راستا کسب کنیم.
رشد اکتشاف به درجه مطلوبی نرسیده است
پیمان افضل، دکترای زمینشناسی و اکتشافات معدنی درخصوص کشف مواد معدنی و مباحث اکتشافات زمینشناسی به بازار گفت: از دوره اول آقای خاتمی اکتشافات در بخشهای معدنی به دلایل مختلفی رونق گرفت. همچنین با روی کار آمدن سازمان نظام مهندسی و روی کار آمدن مسئولان فنی بخش اکتشاف و استخراج شرایط در بخش اکتشافات معدنی ایران رونق بیشتری گرفت.
وی افزود: همچنین بر روی ضوابط کاری سازمان صمت سختگیریهای بیشتری صورت گرفت که این مسئله باعث شد، معیارها و برنامههای درستی برای این بخش نگاشته شود. همین ضابطهمند شدن قوانین و برنامهها تاثیر فراوانی بر رونق بخش اکتشاف داشت.
وی تصریح کرد: اکتشافات عمقی هم بیشتر در جریان کارها قرار گرفت و مثل سابق نبود که گواهی کشف و پروانه بهرهبرداری بدهند. همچنین کارهایی که در یک برههای از زمان سازمانها و ارگانهایی مانند سازمان زمینشناسی، شرکت تهیه و تولید مواد معدنی، ایمیدرو، شرکت ملی صنایع مس ایران انجام دادهاند، شرایط برای بخش اکتشافات بهتر شد. به طوری که میزان حفاری در ایران خیلی بالا رفت. به گفته وی، شرکتهای بزرگی مانند گل گهر و چادرملو و خود شرکت مس بر روی اکتشافات سرمایهگذاری کردند که شاهد نتایج بسیار خوبی در این بخشها بودهایم.
افضل تاکید کرد: سازمان انرژی اتمی در یک برههای به شدت بزرگ شد و بر روی اکتشافات کار کرد. بنابراین ما دیگر نمیتوانیم مثل سابق به این قضیه نگاه کنیم.
این استاد دانشگاه اظهار داشت: در زمان آقای کرباسیان ۲۵۰ هزار کیلومتر مربع پهنههایی که مورد شناسایی و پیجویی قرار گرفتند تا اینکه درنهایت کانسار عظیم جانجا کشف شد که دستاورد عظیمی را نیز به همراه آورد که بعد از انقلاب چنین دستاوردی را شاهد نبودهایم.
افضل تاکید کرد: پس از آن چندین کانسار بزرگ توسط بخشهای دولتی و خصوصی نیز پیدا شد که در حال حاضر به شدت بر روی آن فعالیت میکنند تا منابع معدنی عظیمی را شناسایی کنند.
وی عنوان کرد: گرچه هنوز اکتشافات مثل سابق نیست، ولی طی سالهای گذشته رشد بهتری داشته است، اما هنوز نرخ اکتشافات نسبت به کشورهای درجه دوم معدنی هم پایینتر است. ایران در مقایسه با قزاقستان، مغولستان، عربستان و سایر کشورهای منطقه در بخش اکتشاف در مرتبه پایینتری قرار دارد که برای این موضوع باید راهحلهای مناسبی در نظر گرفته شود تا به سطح کشورهای منطقه نزدیک شویم.
افضل خاطرنشان کرد: متاسفانه هنوز در بخش اکتشاف خیلی عقب هستیم و مشکل اساسی ما به راهبردهای اساسی سیاست داخلی و خارجی کشور برمیگردد که باعث شده ما در بخشهای معدنی و اکتشافی عملکرد ضعیفتری داشته باشیم.
قوانین چالشزا
احمد مشکانی، استاد دانشگاه گفت: اکتشافات ذخایر و محدودههای اکتشافی از جمله عملیات تخصصی، بسیار پیچیده، متکی به تجربه بالا، دانش فنی، ریسکپذیری و علم روز است که در کشور ما برای بخش اکتشافات معدنی چالشهای فراوانی وجود دارد.
وی خاطرنشان کرد: چالشهای این بخش سبب شده تا عملکرد مناسبی را در این حوزه شاهد نباشیم، از جمله چالشهایی که میتوان به آن اشاره کرد، قوانین حاکم بر بخش اکتشافات معدنی است. زیرا عملیاتی که در این حوزه انجام میگیرد، بسیار پر ریسک و هزینهبر است. برای همین در تمام کشورهای معدنی تمهیداتی اندیشیده میشود تا انگیزه سرمایهگذاری در این بخش افزایش یابد، اما در ایران قوانین به شکلی است که سرمایهگذاری در بخش اکتشافات معدنی پرهزینهتر و سختتر شده است.
چالش دیگری که وجود دارد، این است که قوانین موجود برای معدنکاری و اکتشافات معدنی بسیار سختگیرانه و غیرعلمی است.
درواقع معدنکاری با منابع طبیعی در تضاد نیست و باعث تخریب طبیعت نمیشود، ولی متاسفانه برخیها، معدنکاری را در تضاد با طبیعت میدانند. به همین دلیل قوانین پیچیدهای در مسیر راه اکتشافات معدنی قرار میگیرد.
این استاد دانشگاه تصریح کرد: در ایران معادن زیادی در اقلیمها و نواحی مختلفی وجود دارد که باید راهکارها و الگوهای مناسبی تنظیم شود تا معدنکاران بتوانند در شرایط بهتری کار کنند. یعنی تا حد امکان از ایجاد قوانین دستوپا گیر جلوگیری به عمل آید تا سرمایهگذاری در این بخش به انگیزههای بیشتری منجر شود.
مشکانی تاکید کرد: از مشکلات دیگر این است به محض ورود تیم اکتشافی بخش خصوصی و حتی دولتی، به عناوین مختلف از کارشان ممانعت صورت میگیرد، به طوری که حتی در برخی موارد ارائه اسناد و قوانین هم کارساز نیست و معارضان محلی چالشهای عمدهای را در این راستا ایجاد میکنند. به گفته وی، همچنین شاهد هستیم که در بخش اکتشافات معدنی تعداد کارشناسان خبره و کاربلد بسیار کم است و بیشتر مدرک گرایی ایجاد شده است. درحالی که بخش معدن و بهخصوص اکتشافات معدنی بیش از هر چیزی به متخصص و نیروهای باتجربه نیاز دارد. بنابراین باید تربیت کارشناسان باتجربه و باسواد در بخش معادن و اکتشافات معدنی افزایش پیدا کند تا برخی از مشکلات و کاستیهای این بخش حل و فصل شود.
انتهای پیام/
